Bokator
KamboçyaDiz ve dirsekGüreşSopa ve silah

Bokator

Bokator, Kamboçya kökenli bir dövüş sanatı. Öne çıkanlar: diz ve dirsek, güreş ve sopa ve silah.

Kapak görseli yapay zekâ ile üretilmiştir; gerçek kişileri göstermez.

Bokator (Kun Lbokator), Kamboçya'nın geleneksel dövüş sanatıdır. Diz ve dirsek vuruşlarını, güreşi ve sopa gibi silahları bir arada öğretir. 2022'de UNESCO'nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne alındı.

Ad ve efsane

Khmerce lbokator, "aslanı dövme sanatı" diye çevrilir. Sözcük, 1938'de yayımlanan Khmer sözlüğünde de yer alır. Anlatılan efsaneye göre, elinde yalnızca bir bıçak olan bir savaşçı, saldıran bir aslanı tek bir diz darbesiyle yenmiştir.

Tarihçe

UNESCO kaydı Bokator'u "birinci yüzyıla uzanan" bir sanat olarak tanımlar. Kamboçya'da 7. ve 9. yüzyıllara ait taş yazıtlarda güreşçilerden söz edilir; Koh Ker'de bulunan 10. yüzyıl heykelleri iki güreşçiyi gösterir. Angkor tapınaklarındaki kabartmalarda da dövüş sahneleri vardır.

Sanat 20. yüzyılda ağır yaralar aldı. Kızıl Kmerler döneminde (1975–1979) birçok usta öldürüldü, ülkeden kaçtı ya da kimliğini sakladı. Sonraki yıllarda da yasak altında kaldı. "Modern Bokator'un babası" diye anılan usta San Kim Sean, 1990'larda ülkesine döndü ve 2001'den itibaren Phnom Penh'de ders vererek sanatı yeniden canlandırdı.

Teknik ve kıyafet

Bokator; yumruk, tekme, diz ve dirsek vuruşlarını, fırlatma ve kilitlerle birleştirir. Uzun ve kısa sopalar, kılıç gibi silahlarla da çalışılır. Uygulayıcılar bele krama denen geleneksel kareli kumaşı bağlar; başa ve kollara kırmızı ve mavi ipler takılır. Eskiden güç verdiğine inanılan bu ipler bugün törensel anlam taşır.

Derece, kramanın rengiyle gösterilir: beyaz, yeşil, mavi, kırmızı, kahverengi, ardından on dereceli siyah ve büyük ustalar için altın renk. Müsabakalardan önce ustalara saygı için müzik eşliğinde törensel bir dans yapılır.

Günümüzde Bokator

Kamboçya Kun Bokator Federasyonu 2004'te Kamboçya Ulusal Olimpiyat Komitesi bünyesinde kuruldu. İlk ulusal yarışma 2006'da Phnom Penh'de yapıldı. Bokator, Kamboçya'nın ev sahipliği yaptığı 2023 Güneydoğu Asya Oyunları'nda branş olarak yer aldı. UNESCO kaydı, sanatın yerel ruhlara adanan törenlerde ve bayramlarda hâlâ uygulandığını belirtir.

Kimler için uygun?

Vuruş, güreş ve silah çalışmasını tek bir gelenek içinde öğrenmek isteyenler için uygundur. Kondisyon, esneklik ve dayanıklılık gelişir. Komşu ülkelerin vuruş sanatları için Muay Thai ve Lethwei yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bokator ile Muay Thai aynı şey mi?

Hayır. İkisi de diz ve dirsek vuruşlarını kullanır, ama Bokator güreşi, kilitleri ve silah çalışmasını da içeren daha geniş bir müfredata sahiptir. Muay Thai ise ringde yapılan bir vuruş sporudur.

Bokator'un adı ne anlama gelir?

Khmerce "aslanı dövme sanatı" diye çevrilir. Efsaneye göre bir savaşçı saldıran bir aslanı tek bir diz darbesiyle yenmiştir.

Bokator UNESCO listesinde mi?

Evet. "Kun Lbokator, Kamboçya'nın geleneksel dövüş sanatları" adıyla 2022'de İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsilî Listesi'ne alındı.

Kaynaklar

Bu yazı dovussanati.com editörlüğünde, yukarıdaki kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır. Son güncelleme: 2026-11-13.